Pichitchai Sangnak

[post-views]

Pichitchai Sangnak
Pichitchai Sangnak
     สิทธิเจ้าของข้อมูล (Data Subject Rights) ตามพระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (PDPA) คือ สิทธิที่กฎหมายกำหนดขึ้นเพื่อให้บุคคลทั่วไปสามารถควบคุม ดูแล และปกป้องข้อมูลส่วนบุคคลของตนเองที่ถูกองค์กรหรือหน่วยงานต่างๆ เก็บรวบรวม ใช้ หรือเปิดเผย
สิทธิพื้นฐานของเจ้าของข้อมูลส่วนบุคคลมีทั้งหมด 8 ประการ ดังนี้
  • สิทธิได้รับการแจ้งให้ทราบ (Right to be Informed) ตามมาตรา 23 คือ สิทธิที่จะต้องได้รับทราบวัตถุประสงค์ของการเก็บรวบรวม ใช้ หรือเปิดเผยข้อมูล รวมถึงระยะเวลาในการจัดเก็บ และรายละเอียดของผู้ควบคุมข้อมูล ก่อนหรือขณะทำการเก็บรวบรวม
  • ตัวอย่าง: บริษัท E-commerce จัดทำประกาศความเป็นส่วนตัว (Privacy Notice) ให้ลูกค้าอ่านและทำความเข้าใจก่อนกดสมัครสมาชิก โดยระบุอย่างชัดเจนว่าจะนำข้อมูลชื่อและที่อยู่ไปใช้เพื่อการจัดส่งสินค้าเท่านั้น และจะจัดเก็บข้อมูลไว้ในระบบเป็นระยะเวลา 5 ปี
  • สิทธิขอเข้าถึงข้อมูล (Right of Access) ตามมาตรา 30 คือ สิทธิในการขอเข้าถึง ขอรับสำเนาข้อมูลส่วนบุคคลของตนเอง หรือขอให้เปิดเผยถึงการได้มาของข้อมูล
  • ตัวอย่าง: ลูกค้าขอสำเนาประวัติการซื้อสินค้าจากแบรนด์ หรือ พนักงานขอให้บริษัทชี้แจงว่าข้อมูลพฤติกรรมการทำงานที่องค์กรนำมาประเมินผลนั้น ได้มาจากแหล่งใด
  • สิทธิขอให้โอนย้ายข้อมูล (Right to Data Portability) ตามมาตรา 31 คือ สิทธิในการขอรับข้อมูลของตนในรูปแบบที่อ่านหรือใช้งานทั่วไปได้ด้วยเครื่องมืออัตโนมัติ รวมถึงขอให้ส่งหรือโอนข้อมูลนั้นไปยังผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคลอื่น
  • ตัวอย่าง: ผู้ใช้บริการขอให้ ค่ายมือถือ ก. ส่ง ข้อมูลประวัติการใช้งานและการชำระค่าบริการ ในรูปแบบไฟล์อิเล็กทรอนิกส์ (เช่น CSV หรือ XML) ไปยัง ค่ายมือถือ ข. โดยตรง เพื่อความสะดวกรวดเร็วในการ พิจารณารับสิทธิพิเศษซื้อเครื่องพร้อมแพ็กเกจแบบผ่อนชำระ
  • สิทธิคัดค้านการประมวลผล (Right to Object) ตามมาตรา 32 คือ สิทธิในการคัดค้านการเก็บรวบรวม ใช้ หรือเปิดเผยข้อมูลของตนเองเมื่อใดก็ได้ (เช่น การคัดค้านข้อมูลที่ใช้เพื่อการตลาดแบบตรง)
  • ตัวอย่าง: ลูกค้าใช้สิทธิปฏิเสธการรับสายโทรศัพท์เสนอขายบริการ (Telesales) จากบริษัท องค์กรจึงมีหน้าที่ต้องบันทึกรายชื่อดังกล่าวลงในระบบ Do Not Call List และระงับการนำเบอร์โทรศัพท์ไปใช้เพื่อวัตถุประสงค์ทางการตลาด (Direct Marketing) ทันที
  • สิทธิขอให้ลบหรือทำลายข้อมูล (Right to Erasure / Right to be Forgotten) ตามมาตรา 33 คือ สิทธิในการขอให้ผู้ควบคุมข้อมูลลบ ทำลาย หรือทำให้ข้อมูลนั้นไม่สามารถระบุตัวตนได้ หากข้อมูลนั้นหมดความจำเป็น หรือเจ้าของข้อมูลถอนความยินยอมแล้ว
  • ตัวอย่าง: ผู้ใช้งานส่งคำร้องขอลบบัญชี (Delete Account) ออกจากแอปพลิเคชัน องค์กรจึงต้องดำเนินการลบข้อมูลส่วนบุคคล เช่น ชื่อ ที่อยู่ และข้อมูลบัตรเครดิต ออกจากฐานข้อมูลอย่างถาวร 
  • สิทธิขอให้ระงับการใช้ข้อมูล (Right to Restriction of Processing) ตามมาตรา 34  คือ สิทธิในการขอให้ระงับการใช้ข้อมูลชั่วคราว เช่น ในระหว่างที่ผู้ควบคุมข้อมูลกำลังตรวจสอบคำขอแก้ไขข้อมูลให้ถูกต้อง หรือตรวจสอบการคัดค้าน
  • ตัวอย่าง: ในระหว่างที่ลูกค้ากำลังอยู่ระหว่างการฟ้องร้องคดีความกับบริษัท ลูกค้าสามารถส่งคำร้องขอให้บริษัท “ระงับ” การลบข้อมูลประวัติการทำธุรกรรมของตนชั่วคราว เพื่อสงวนไว้ใช้เป็นพยานหลักฐานทางกฎหมายในชั้นศาล
  • สิทธิขอให้แก้ไขข้อมูล (Right to Rectification) ตามมาตรา 35 และ 36 คือ สิทธิในการขอให้แก้ไขข้อมูลส่วนบุคคลของตนให้ถูกต้อง เป็นปัจจุบัน สมบูรณ์ และไม่ก่อให้เกิดความเข้าใจผิด
  • ตัวอย่าง: ลูกค้าแจ้งขอเปลี่ยนชื่อ-นามสกุล หรือที่อยู่สำหรับจัดส่งเอกสาร องค์กรมีหน้าที่ต้องปรับปรุงข้อมูลในฐานข้อมูลลูกค้า (CRM) ให้ถูกต้อง สมบูรณ์ และเป็นปัจจุบันที่สุด เพื่อป้องกันความผิดพลาดในการส่งเอกสารสำคัญ
ตัวอย่าง: ลูกค้าเคยกดให้ความยินยอมรับข่าวสารทางการตลาดผ่านอีเมล (Email Marketing) แต่ต่อมาต้องการยกเลิก จึงกดยกเลิกผ่านปุ่ม Unsubscribe ท้ายอีเมล ซึ่งองค์กรต้องจัดทำระบบให้เจ้าของข้อมูลสามารถเพิกถอนความยินยอมได้ง่ายเช่นเดียวกับขั้นตอนการให้ความยินยอมในครั้งแรก
หากองค์กรละเมิดสิทธิเหล่านี้ จะมีบทลงโทษอย่างไร? (บทลงโทษตามกฎหมาย PDPA)
     หากองค์กรละเมิดสิทธิทั้ง 8 ประการนี้ หรือเพิกเฉยต่อคำร้องขอของเจ้าของข้อมูลโดยไม่มีเหตุผลอันสมควรตามกฎหมาย อาจมีความผิดตาม พ.ร.บ. คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล ซึ่งมีบทลงโทษครอบคลุมทั้งทางแพ่ง ทางอาญา (จำคุก) และ โทษปรับทางปกครองสูงสุดถึง 5 ล้านบาท
การทำความเข้าใจและการเคารพ “สิทธิเจ้าของข้อมูล” (Data Subject Rights) ไม่ใช่แค่การทำตามกฎหมายเพื่อหลีกเลี่ยงค่าปรับเท่านั้น แต่เป็นการสะท้อนถึงความโปร่งใสและช่วยสร้าง “ความไว้วางใจ” (Trust) ให้กับลูกค้าในระยะยาว องค์กรที่สามารถบริหารจัดการข้อมูลได้อย่างปลอดภัยและตรวจสอบได้ ย่อมได้เปรียบในการแข่งขันในยุคดิจิทัล
dpo in action อบรม pdpa dpo
DPOinActionรุ่น19 1200x300