เผยแพร่วันที่ : 2 มีนาคม 2569

ผู้เขียน : ชาญชัย แสวงศักดิ์และ คณาธิป ทองรวีวงศ์

สถาบัน : วารสารบริหารธุรกิจและสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคําแหง

การคุ้มครองสิทธิผู้พักของหอพักเอกชนในกรณีการเก็บรวบรวมข้อมูลสแกนใบหน้าเพื่อควบคุมการผ่านเข้าออก : ศึกษาข้อยกเว้นของความยินยอมตามพระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ.2562

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ
1) ศึกษาวิเคราะห์ การตีความ และปรับใช้ ฐานทางกฎหมายตาม มาตรา 24 พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลในกรณีการเก็บรวบรวมข้อมูลส่วนบุคคลของผู้พักของหอพักเอกชนเพื่อควบคุมการเข้าออก
2) ศึกษาวิเคราะห์ การตีความ และปรับใช้ฐานทางกฎหมายตามมาตรา 20พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลในกรณีการเก็บรวบรวมข้อมูลส่วนบุคคลของผู้พักของหอพักเอกชนในการควบคุมการเข้าออก งานวิจัยนี้ใช้วิธีวิจัยเชิงคุณภาพในการวิเคราะห์เนื้อหาเปรียบเทียบกฎหมายไทยและกฎหมายสหภาพยุโรป

ผลการวิจัยพบว่า
1) กรณีที่ผู้ประกอบกิจการหอพักเอกชนเก็บรวบรวมข้อมูลส่วนบุคคลของผู้พักเพื่อควบคุมการผ่านเข้าออก โดยเป็นข้อมูลส่วนบุคคลทั่วไป เช่น การใช้บัตรอิเล็กทรอนิกส์ อาจอ้างข้อยกเว้นที่ไม่ต้องขอความยินยอมจากเจ้าของข้อมูลตามมาตรา 24 (5)
2) กรณีที่ผู้ประกอบกิจการหอพักเอกชนเก็บรวบรวม ข้อมูลผู้พักเพื่อควบคุมการผ่านเข้าออก โดยเป็นประเภทข้อมูลส่วนบุคคลในประเภทการสแกนหน้าหรือภาพจำลองใบหน้า ซึ่งตามพระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล จัดเป็น “ข้อมูลชีวภาพ” เป็นกรณีที่ต้อง พิจารณาฐานทางกฎหมายตามมาตรา 26 ซึ่งกฎหมายไม่ระบุข้อยกเว้นที่เฉพาะเจาะจงสำหรับกรณีการควบคุมการเข้าออกอาคาร แต่มีข้อยกเว้นที่เกี่ยวข้อง คือมาตรา26(1) และ มาตรา 26(5) อย่างไรก็ตาม ผลการวิเคราะห์องค์ประกอบและเงื่อนไขตามตัวบทของข้อยกเว้นดังกล่าว ประกอบกับกฎหมายอื่นที่เกี่ยวข้อง เช่นพระราชบัญญัติหอพัก พ.ศ. 2558 พบว่า ผู้ประกอบกิจการหอพักไม่มีหน้าที่หรืออำนาจตามกฎหมายในการเก็บรวบรวมข้อมูลสแกนหน้าหรือข้อมูลชีวภาพของผู้พัก จึงไม่เข้ากรณีข้อยกเว้นที่ไม่ต้องขอความยินยอมตามมาตรา 26

ดังนั้น งานวิจัยนี้จึงมีข้อเสนอแนะแนวปฏิบัติแก่ผู้ประกอบกิจการหอพักว่า
1) หากจะใช้วิธีการเก็บรวบรวมข้อมูลชีวภาพเช่นการสแกนใบหน้าผู้พักห้อง จะต้องขอความยินยอม ซึ่งจะต้องสอดคล้องกับเงื่อนไขตามกฎหมายด้วย
2) การปรับเปลี่ยนมาตรการควบคุมการเข้าออกโดยใช้วิธีการอื่นที่ไม่เก็บรวบรวมข้อมูล ชีวภาพ เช่นการใช้คีย์การ์ด

Link เนื้อหา : https://so02.tci-thaijo.org/index.php/ibas/article/view/285364/188214