ห้าทุ่มในห้องข่าว

ศุภิสรากำลังสืบเรื่องนายหน้าขายข้อมูลส่วนบุคคล แหล่งข่าวคนหนึ่งเสนอขาย “ข้อมูลการเคลื่อนที่แบบนิรนาม” ของคนกรุงเทพฯ กว่าสี่แสนคน ในราคาเพียง 30,000 บาท

           “ไม่มีชื่อ ไม่มีเบอร์ ถูกกฎหมายร้อยเปอร์เซ็นต์ ผู้ใช้ยินยอมเองทุกคน”

ไฟล์ที่ได้มาเป็นตารางตัวเลข รหัสผู้ใช้ พิกัด และเวลา ทุกสิบห้านาที ตลอดหกเดือน เธอลองทดสอบกับบรรณาธิการข่าวเศรษฐกิจที่นั่งโต๊ะติดกัน เธอรู้ว่าเขาอยู่คอนโดไหน และมาถึงสำนักงานกี่โมง

ไม่ถึงยี่สิบนาที เธอเจอรหัสผู้ใช้ที่ออกจากคอนโดนั้นทุกเช้าเจ็ดโมงสี่สิบ แวะที่จุดหนึ่งราวสิบนาที แล้วมาถึงสำนักงานก่อนแปดโมงครึ่ง จุดที่แวะทุกเช้าคือโรงเรียนอนุบาลแห่งหนึ่ง

           บรรณาธิการดูหน้าจอนิ่งไปนาน แล้วถามคำถามเดียว “เขาได้ข้อมูลผมมาจากไหน”

ทุกแถวในไฟล์มีคอลัมน์ชื่อ source ค่าเหมือนกันทุกแถว

           MR_APP

แอปสมาชิกของ เมล็ดแรก คอฟฟี่ ร้านกาแฟที่มีมากกว่าสองร้อยสาขาทั่วกรุงเทพฯ แอปนั้นอยู่ในหน้าแรกของโทรศัพท์บรรณาธิการ เขาใช้สะสมแต้มทุกเช้า

ย้อนไปสองปีก่อนเหตุการณ์

ทีมพัฒนาแอป ไตรมาสที่สาม เมล็ดแรกเตรียมเปิดตัวแอปเวอร์ชันใหม่ ฟีเจอร์เด่นคือแจ้งเตือนโปรโมชันเมื่อผู้ใช้เดินผ่านสาขาในรัศมี 200 เมตร ซึ่งต้องใช้ตำแหน่งที่ตั้งตลอดเวลา ฝ่ายพัฒนาธุรกิจมีแผนอีกข้อที่ไม่อยู่ในสไลด์เปิดตัว ข้อมูลการเคลื่อนที่แบบ “นิรนาม” ขายให้บริษัทวิเคราะห์ทำเลได้ ประมาณการรายได้ปีละหลายสิบล้าน

อัญชลี เจ้าหน้าที่คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลของเมล็ดแรก ได้รับร่างหน้าสมัครสมาชิกมาตรวจ เธอส่งกลับพร้อมความเห็นยาวสองหน้า การขอความยินยอมต้องแยกเป็นเรื่อง ๆ ช่องยอมรับข้อกำหนดการใช้งานต้องแยกจากช่องยินยอมให้ติดตามตำแหน่ง และแยกจากช่องยินยอมให้เปิดเผยแก่บุคคลภายนอก ผู้ใช้ต้องสมัครสมาชิกได้แม้ไม่ได้ติ๊กสองช่องหลัง

กานต์ นักออกแบบประสบการณ์ผู้ใช้ ออกแบบหน้าสมัครใหม่ตามนั้น สามช่องติ๊ก แยกกันชัดเจน

สองสัปดาห์ต่อมา ทีมทดลองหน้าสมัครกับผู้ใช้กลุ่มตัวอย่าง แบบแยกสามช่อง มีผู้ยินยอมให้ติดตามตำแหน่งตลอดเวลา 11 เปอร์เซ็นต์ และยินยอมให้เปิดเผยแก่บุคคลภายนอก 4 เปอร์เซ็นต์

การประชุมสรุปผลการทดลอง ผู้อำนวยการฝ่ายพัฒนาธุรกิจดูตัวเลขแล้วส่ายหน้า “สี่เปอร์เซ็นต์ ข้อมูลแค่นี้ขายใครก็ไม่ได้”

สามสัปดาห์ต่อมา แอปเวอร์ชันใหม่เปิดตัว หน้าการสมัครสมาชิกมีช่องติ๊กเพียงช่องเดียว

           “ข้าพเจ้ายอมรับข้อกำหนดการใช้งานและนโยบายความเป็นส่วนตัว และยินยอมตามที่ระบุไว้ในนโยบาย”

ใต้ช่องมีลิงก์ตัวสีน้ำเงินไปยังนโยบาย ผู้ใช้กว่าเก้าสิบแปดเปอร์เซ็นต์ติ๊กช่องนั้นโดยไม่เปิดลิงก์